Familieherinneringen

Samen zit ik gezellig met mijn zus aan de koffie. Lekker bijpraten, zo vlak na mijn vakantie en zo vlak voor die van haar. Al pratende krijgen we het over herinneringen van vroegere vakanties en zus zegt: “Bijzonder toch, dan kom je uit hetzelfde gezin, bestaande uit dezelfde mensen. En hoe kan het dan toch dat herinneringen zo kunnen verschillen. Wat voor de een leuk was, levert voor de ander veel minder plezierige herinneringen op.”

Waarschijnlijk herken je dat ook wel. Waar de een met leuke anekdotes uit zijn jeugd komt, denkt de ander: ‘daar was ik toch ook bij? Zo was het helemaal niet!’

Iedereen ervaart gebeurtenissen op zijn eigen manier en geeft er zelf betekenis aan. Dat gebeurt aan de hand van vorige ervaringen, persoonlijke eigenschappen, waarden en behoeften. Je kunt je voorstellen dat dat voor ieder persoon weer anders is. Iemand die bang is voor spinnen ervaart een grapje met een spin anders dan iemand die dat niet is, toch? En dit wordt nog weer sterker als het gaat om verschil in waarden. Als jij het belangrijk vindt dat iedereen een bijdrage levert, ervaar je de keren dat je het alleen moest doen als niet plezierig. Het kan zijn dat de afspraak bij jullie thuis was, dat iedereen zou helpen met de afwas. En toch kwam het er vaak op neer, dat je het steeds alleen deed. En als dat meerdere keren is gebeurd, kan het zijn dat je het gevoel krijgt dat je alles altijd alleen moet doen. En dat zou dan zomaar je herinnering kunnen worden.

Zonder te diep in te gaan op de complexe werking van onze hersenen en hoe we communiceren, kunnen we het eens zijn over het feit dat we ons niet alles kunnen herinneren. We zullen alle onderdelen van de herinnering (geur, kleur, wat er is gezegd, wie was er bij, wat vonden we, welk gevoel gaf dat enzovoorts) samenbrengen tot een korte samenvatting. We herinneren ons daarbij meestal alleen die onderdelen die we tijdens de oorspronkelijke gebeurtenis het belangrijkst vonden of die de meeste indruk hebben gemaakt. Als dit meerdere keren gebeurt, kan het zijn dat je geheugen deze gebeurtenissen verbindt, waardoor een generaliserende herinnering wordt gecreëerd zoals: ‘ik moest het vroeger allemaal alleen doen, hij of zij deed niets.’ Dit is dan niet meer gebaseerd op feiten, maar op wat je hersenen er van hebben gemaakt.
Deze herinnering, en de emoties die het oproept, kan echter wel bepalend zijn voor hoe je je op dit moment gedraagt.

En waar ik het met mijn zus over had; het kan ook tot onbegrip leiden. Want als iets voor jou de waarheid is en anderen zeggen dat het helemaal niet zo is, wat voor gevoel roept dat dan bij jou op? Als jij geen leuke herinneringen aan gebeurtenissen in je jeugd hebt en iemand die belangrijk voor je is, zoals bijvoorbeeld een familielid, zegt dat die dat helemaal niet herkent of sterker nog, dat dat helemaal niet waar is. Dat voelt rot.

Ik heb me vroeger vaak alleen gevoeld. En dat terwijl ik uit een groot gezin kwam, waar altijd reuring was. Een lieve grote zus en zes prachtige grote broers, die het wel leuk vonden, zo’n kleine zus. En toch, ik voelde me alleen en daardoor vaak onzeker. Ik heb dit op een gegeven moment eens geuit naar mijn moeder. Ik vond het ook wel spannend, want wat zeg ik immers tegen haar. Ik wil haar niet kwetsen. Mijn moeder reageerde heel positief, ze vertelde mij dat ze mijn gevoel wel kon begrijpen. Dat er best situaties zijn geweest waarin ik als klein meisje niet altijd de aandacht kreeg die ik misschien nodig had. Daar waren redenen voor, het kon toen niet anders.

En eigenlijk is dat ook niet meer belangrijk. Wat ik nodig had was de erkenning, misschien juist wel van mijn moeder, dat het helemaal niet zo gek was dat ik me in mijn jeugd zo heb gevoeld. Door de dingen die zij mij vertelde, en die ik mij niet meer herinnerde, kon ik het gevoel van alleen-zijn zelf ook beter begrijpen. Dit gesprek betekent veel voor mij. Ik voel me gezien en gehoord. En het heeft mijn relatie met mijn moeder veranderd, het contact is verdiept.

En hoe mooi is dat. Want dat is toch iets waar we allemaal naar op zoek zijn. Gezien en gehoord worden, zonder oordeel. Dat we kunnen voelen dat we er mogen zijn, dat we leven en dat we geliefd zijn.

Hartelijke groet,
Monique